ടെഹ്റാന്‍: ഇറാന്‍ മുന്‍ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖാംനഇയുടെ വിയോഗത്തെത്തുടര്‍ന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെയും കുടുംബാംഗങ്ങളുടെയും മൃതദേഹങ്ങള്‍ക്കു മുന്നില്‍ മക്കള്‍ പ്രാര്‍ത്ഥന നടത്തി. ഞായറാഴ്ച ടെഹ്റാനിലെ ഇമാം ഖാംനഇ ഗ്രാന്‍ഡ് മൊസല്ലയിലാണ് ചടങ്ങുകള്‍ നടന്നത്. അതേസമയം, പിതാവിന് ശേഷം ഇറാന്‍ പരമോന്നത നേതാവായി സ്ഥാനമേറ്റ ഖാംനഇയുടെ മകന്‍ മുജ്തബ ഖാംനഇ പൊതുവേദിയില്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടില്ല.

ഖാംനഇയുടെ മക്കളായ മുസ്തഫ, മെയ്സം, മസൂദ് ഖാംനഇ എന്നിവര്‍ ഗ്രാന്‍ഡ് മൊസല്ലയിലെ വിശാലമായ അങ്കണത്തില്‍ വെച്ചിരുന്ന മൃതദേഹങ്ങള്‍ക്ക് പിന്നില്‍ പ്രാര്‍ത്ഥിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങള്‍ സ്റ്റേറ്റ് ടിവി പുറത്തുവിട്ടു. കഴിഞ്ഞ ഫെബ്രുവരി 28-ന് അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ചേര്‍ന്ന് ഇറാനെതിരെ ആരംഭിച്ച യുദ്ധത്തിലുണ്ടായ വ്യോമാക്രമണത്തിലാണ് ഖാംനഇയും കുടുംബത്തിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളും കൊല്ലപ്പെട്ടത്.

ഏതാനും ആഴ്ചകള്‍ നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധത്തിന് ശേഷം ഇരുപക്ഷവും താത്ക്കാലിക വെടിനിര്‍ത്തലില്‍ എത്തിയിരുന്നു. യുദ്ധത്തില്‍ മേഖലയിലുടനീളം വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങളും മരണങ്ങളും സംഭവിച്ചുവെങ്കിലും ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്‍ഡ് കോര്‍പ്സിന്റെ പിന്തുണയുള്ള ഇറാനിലെ മതാധിഷ്ഠിത സര്‍ക്കാര്‍ അധികാരത്തില്‍ തുടര്‍ന്നു.

ഖാംനഇയുടെ മരണത്തില്‍ രാജ്യം ഒരാഴ്ച നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന വിലാപയാത്രകളാണ് സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൃതദേഹം അയല്‍രാജ്യമായ ഇറാഖിലെ ഷിയാ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും എത്തിക്കും. ശനിയാഴ്ച മുതിര്‍ന്ന ഇറാനിയന്‍ നേതാക്കള്‍ക്കും വിദേശ പ്രതിനിധികള്‍ക്കും അന്തിമോപചാരം അര്‍പ്പിക്കാന്‍ അവസരം നല്‍കിയ ശേഷം, ഞായറാഴ്ച പതിനായിരക്കണക്കിന് സാധാരണക്കാരാണ് മൊസല്ലയില്‍ തടിച്ചുകൂടിയത്.

ഫെബ്രുവരി 28-ന് നടന്ന ആക്രമണത്തില്‍ പരിക്കേറ്റ മുജ്തബ ഖാംനഇയെക്കുറിച്ച് ഇതുവരെ ഔദ്യോഗിക വിവരങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ പുറത്തുവിട്ടിട്ടില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തും കാലുകള്‍ക്കും ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റതായാണ് അദ്ദേഹത്തോട് അടുത്ത വൃത്തങ്ങള്‍ റോയിട്ടേഴ്‌സിനോട് വെളിപ്പെടുത്തിയത്. പുതിയ നേതാവിനെ നേരില്‍ കാണാന്‍ സാധിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്ന ജനങ്ങള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസാന്നിധ്യത്തില്‍ നിരാശ പ്രകടിപ്പിച്ചു.

നാല് മാസം നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധം ഇപ്പോള്‍ വെടിനിര്‍ത്തലിലാണ്. അമേരിക്കയുമായി ഉണ്ടാക്കിയ കരാറിന്റെ ഭാഗമായി ഇറാനിയന്‍ വിദേശ ആസ്തികള്‍ മരവിപ്പിച്ചതില്‍ നിന്ന് നീക്കുന്നതും സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളില്‍ ഇളവ് ലഭിക്കുന്നതും രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഗുണകരമാകുമെന്ന് ഇറാന്‍ അധികൃതര്‍ അവകാശപ്പെടുന്നു.

യുദ്ധത്തില്‍ ഇറാനിലെ പല ഉന്നത രാഷ്ട്രീയ, സൈനിക നേതാക്കളും ഉള്‍പ്പെടെ 3,000-ത്തിലധികം പേര്‍ കൊല്ലപ്പെടുകയും വലിയ തോതില്‍ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്‍ നശിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, യുഎസ് സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങള്‍ ആക്രമിക്കാനും ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം ഉറപ്പാക്കാനും ഇറാനായതോടെ ആഗോള ഊര്‍ജ്ജ വിലയില്‍ വന്‍ വര്‍ധനവുണ്ടായി. ഇത് സമാധാന ചര്‍ച്ചകളിലേക്ക് നീങ്ങാന്‍ അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപിനെ പ്രേരിപ്പിച്ചതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്.

ഞായറാഴ്ച നടന്ന പ്രാര്‍ത്ഥനയില്‍ ഇറാനിയന്‍ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്‌കിയാനും പാര്‍ലമെന്റ് സ്പീക്കര്‍ മുഹമ്മദ് ബാഗര്‍ ഖാലിബാഫും പങ്കെടുത്തു. ഖാംനഇയുടെ മകന്‍ മസൂദ് ഖാംനഇ കെഫിയ കൊണ്ട് മുഖം തുടച്ച് വിതുമ്പുന്ന ദൃശ്യങ്ങളും പുറത്തുവന്നു.

ജനസാഗരമായി ടെഹ്റാന്‍
ടെഹ്റാന്‍ നഗരം മുഴുവന്‍ ജനങ്ങളാല്‍ നിറഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. ശനിയാഴ്ച രാത്രി മുതല്‍ ഞായറാഴ്ച രാവിലെ വരെ മെട്രോ വഴി ഏകദേശം 70 ലക്ഷം യാത്രകള്‍ നടന്നതായി അധികൃതര്‍ അറിയിച്ചു. തിങ്കളാഴ്ച ടെഹ്റാനില്‍ ബൃഹത്തായ വിലാപയാത്ര നടക്കും. തുടര്‍ന്ന് ചൊവ്വാഴ്ച ഖുമിലും, ബുധനാഴ്ച ഇറാഖിലെ നജഫ്, കര്‍ബല എന്നീ സ്ഥലങ്ങളിലും അന്തിമ ചടങ്ങുകള്‍ നടക്കും. വ്യാഴാഴ്ച മഷാദിലെത്തിക്കുന്ന മൃതദേഹം അവിടെ സംസ്‌കരിക്കും. ചടങ്ങുകള്‍ക്കായി വലിയ തോതിലുള്ള യാത്രാ, ഭക്ഷണ സൗകര്യങ്ങള്‍ അധികൃതര്‍ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്.