ലേഖനം:

2026 ജനുവരിയിലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഇറാന്‍ അതിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിര്‍ണ്ണായകമായ ഒരു ഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ആഭ്യന്തരമായ സാമ്പത്തിക തകര്‍ച്ചയും ആഗോളതലത്തിലെ യുദ്ധഭീഷണിയും ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു 'പെര്‍ഫെക്റ്റ് സ്റ്റോം' സാഹചര്യത്തിലാണ് ഇന്ന് ആ രാജ്യം.

2025 ഡിസംബര്‍ 28-ന് ആരംഭിച്ച ജനകീയ പ്രക്ഷോഭം മൂന്നാം വാരത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോള്‍ ഇറാനിലെ 31 പ്രവിശ്യകളും പ്രതിഷേധച്ചൂടിലാണ്. ഇറാനിയന്‍ കറന്‍സിയായ റിയാലിന്റെ അപ്രതീക്ഷിത തകര്‍ച്ചയാണ് (ഒരു ഡോളറിന് 15 ലക്ഷം റിയാല്‍ എന്ന റെക്കോര്‍ഡ് ഇടിവ്) ഈ പ്രക്ഷോഭങ്ങള്‍ക്ക് തിരികൊളുത്തിയത്.

മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളുടെ റിപ്പോര്‍ട്ട് പ്രകാരം 640-ലധികം പേര്‍ കൊല്ലപ്പെടുകയും പതിനായിരത്തോളം പേര്‍ തടവിലാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. രാജ്യം ഏതാണ്ട് പൂര്‍ണ്ണമായും ഇന്റര്‍നെറ്റ് ബ്ലാക്ക്ഔട്ടിലാണ്. ഇലോണ്‍ മസ്‌കിന്റെ സ്റ്റാര്‍ലിങ്ക് വഴിയാണ് പ്രതിഷേധക്കാര്‍ പുറംലോകവുമായി ബന്ധപ്പെടാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നത്. റഷ്യന്‍ സഹായത്തോടെ ഇതും മറികടക്കാന്‍ ഇറാന് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്ന റിപ്പോര്‍ട്ടുകള്‍ പുറത്തുവരുന്നുണ്ട്.

ഇന്നത്തെ പ്രതിസന്ധിക്ക് പിന്നില്‍ 2025 ജൂണില്‍ നടന്ന 12 ദിവസത്തെ ഇസ്രായില്‍-ഇറാന്‍ യുദ്ധത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്. അന്ന് അമേരിക്കയുടെ പിന്തുണയോടെ ഇസ്രായില്‍ നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണത്തില്‍ ഇറാന്റെ ആണവ കേന്ദ്രങ്ങള്‍ക്കും മിസൈല്‍ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങള്‍ക്കും കനത്ത നാശനഷ്ടം സംഭവിച്ചു. ഇതിനെത്തുടര്‍ന്നുണ്ടായ ഉപരോധങ്ങളും സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യവുമാണ് ജനങ്ങളെ തെരുവിലിറക്കിയത്.

അമേരിക്കയില്‍ വീണ്ടും അധികാരത്തിലെത്തിയ ഡോണാള്‍ഡ് ട്രംപിന്റെ നയങ്ങള്‍ ഇറാനെ കൂടുതല്‍ സമ്മര്‍ദ്ദത്തിലാക്കുന്നു. 'ഇറാന്‍ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലേക്ക് നോക്കുകയാണ്, അമേരിക്ക സഹായിക്കാന്‍ തയ്യാറാണ്' എന്ന ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവന ഭരണകൂടത്തെ ചൊടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രതിഷേധക്കാരെ അടിച്ചമര്‍ത്തിയാല്‍ സൈനികമായി ഇടപെടുമെന്നാണ് വൈറ്റ് ഹൗസിന്റെ മുന്നറിയിപ്പ്. ഇറാന്റെ മിസൈല്‍ പ്രോഗ്രാമുകള്‍ പൂര്‍ണ്ണമായും തകര്‍ക്കാന്‍ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള പുതിയ ആക്രമണങ്ങള്‍ക്ക് ഇസ്രായില്‍ പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹു ട്രംപിന്റെ പിന്തുണ തേടിക്കഴിഞ്ഞു.

ഇറാനിലെ അസ്ഥിരത ആഗോളതലത്തില്‍ വലിയ ചലനങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കുന്നു. ആഗോള വിപണിയില്‍ സ്വര്‍ണ്ണവില ഔണ്‍സിന് 4,500 ഡോളറിലേക്ക് കുതിച്ചുയരാന്‍ ഈ യുദ്ധഭീഷണി കാരണമായി. പേര്‍ഷ്യന്‍ ഗള്‍ഫിലെ കപ്പല്‍ ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെടുമെന്ന ഭീതി എണ്ണവിലയെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. റഷ്യയില്‍ നിന്നും ഇറാനില്‍ നിന്നുമുള്ള എണ്ണ ഇറക്കുമതിക്ക് മേല്‍ ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഏര്‍പ്പെടുത്തുന്ന പുതിയ താരിഫുകള്‍ ഇന്ത്യയെപ്പോലുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ ബാധിക്കാനിടയുണ്ട്.

'ഇറാന്റെ സാമ്പത്തിക തകര്‍ച്ച കേവലം ഒരു നാണയപ്പെരുപ്പമല്ല, മറിച്ച് ഭരണകൂടത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയുടെ തകര്‍ച്ചയാണ്. പണമില്ലാത്ത ഭരണകൂടത്തിന് സൈന്യത്തെയും മിലീഷ്യകളെയും എത്രകാലം കൂടെനിര്‍ത്താനാകും എന്നതാണ് ചോദ്യം.'- രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകനായ ഡൊമിനിക് വാഗ്ഹോണ്‍ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. 'ഇതൊരു നാലുതട്ടിലുള്ള യുദ്ധമാണ്. അമേരിക്കയും ഇസ്രായിലും പുറത്തുനിന്നും, സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും ജനരോഷവും അകത്തുനിന്നും ഇറാനെ ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്നു.'ഇറാന്‍ പാര്‍ലമെന്റ് സ്പീക്കര്‍ മുഹമ്മദ് ബാഗര്‍ ഘാലിബഫ് പറയുന്നു.

2022-ലെ 'സ്ത്രീ, ജീവിതം, സ്വാതന്ത്ര്യം' പ്രക്ഷോഭത്തേക്കാള്‍ തീവ്രമാണ് 2026-ലെ ഈ സാമ്പത്തിക പ്രക്ഷോഭം. 'ഗാസയല്ല, ലെബനനല്ല, എന്റെ ജീവിതം ഇറാന് വേണ്ടി' എന്ന മുദ്രാവാക്യം ഇറാന്‍ ജനതയുടെ മാറിയ മുന്‍ഗണനകളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആണവ പദ്ധതിയേക്കാള്‍ ഉപരിയായി വിശപ്പടക്കാനുള്ള ആഹാരത്തിനും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുമായി ഇറാന്‍ ജനത നടത്തുന്ന ഈ പോരാട്ടം പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ഭൂപടം തന്നെ മാറ്റിവരച്ചേക്കാം.