വാഷിംഗ്ടണ്‍/ടെഹ്റാന്‍: ഇറാനെതിരെ അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ആരംഭിച്ച സൈനിക നീക്കം ആഴ്ചകള്‍ പിന്നിടുമ്പോഴും യുദ്ധത്തിന്റെ ഭാവി സംബന്ധിച്ച് അവ്യക്തത തുടരുന്നു. യുദ്ധം ഉടന്‍ അവസാനിക്കുമെന്ന് അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്‍ഡ് ട്രംപ് അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും, മേഖലയിലെ യാഥാര്‍ത്ഥ്യങ്ങള്‍ ദീര്‍ഘകാലം നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന ഒരു പോരാട്ടത്തിലേക്കാണ് വിരല്‍ ചൂണ്ടുന്നത്.

അവ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍, നീളുന്ന യുദ്ധം
ഇറാനെ ആണവായുധം നിര്‍മ്മിക്കുന്നതില്‍ നിന്ന് തടയുക എന്ന പരിമിതമായ ലക്ഷ്യമാണോ, അതോ ഭരണകൂടത്തെ അട്ടിമറിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യമാണോ അമേരിക്കയ്ക്കുള്ളതെന്ന കാര്യത്തില്‍ ട്രംപ് ഭരണകൂടത്തിനുള്ളില്‍ തന്നെ ഭിന്നസ്വരങ്ങള്‍ ഉയരുന്നുണ്ട്. യുദ്ധം 'നാലോ അഞ്ചോ ആഴ്ചകള്‍' നീണ്ടുനിന്നേക്കാമെന്ന് ആദ്യം പറഞ്ഞ ട്രംപ്, ഇപ്പോള്‍ യുദ്ധം എപ്പോള്‍ വേണമെങ്കിലും അവസാനിപ്പിക്കാന്‍ തനിക്ക് കഴിയുമെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്നു. എന്നാല്‍, ഇത് കേവലം രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവന മാത്രമാണെന്നും വിപണിയെ ശാന്തമാക്കാനുള്ള നീക്കമാണെന്നുമാണ് വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തല്‍.

പ്രതിരോധം തീര്‍ത്ത് ഇറാന്‍
കഴിഞ്ഞ ഫെബ്രുവരി 28-ന് ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖാംനഇ കൊല്ലപ്പെട്ടെങ്കിലും ഇറാന്‍ ഭരണകൂടം തകര്‍ന്നില്ല. ഭരണഘടനാപരമായ നടപടികളിലൂടെ ഖാംനഇയുടെ മകന്‍ മുജ്തബ ഖാംനഇയെ പുതിയ നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുത്തുകൊണ്ട് ഇറാന്‍ ശക്തമായ തിരിച്ചുവരവ് നടത്തി. ഇറാന്റെ കരുത്തായ റെവല്യൂഷണറി ഗാര്‍ഡ്സ് (IRGC) ശക്തമായ പ്രതിരോധമാണ് തീര്‍ക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ ജൂണിലുണ്ടായ 12 ദിവസത്തെ സംഘര്‍ഷത്തില്‍ നിന്ന് പാഠം ഉള്‍ക്കൊണ്ട ഇറാന്‍, കൂടുതല്‍ കരുത്തോടെയാണ് ഇത്തവണ പോരാടുന്നത്.

ആഗോള സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി
യുദ്ധം ആഗോള എണ്ണവിപണിയെ സാരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോകത്തെ എണ്ണ വിതരണത്തിന്റെ അഞ്ചിലൊന്നും കടന്നുപോകുന്ന ഹോര്‍മുസ് കടലിടുക്ക് ഇറാന്‍ ഭാഗികമായി തടഞ്ഞതോടെ എണ്ണവില കുതിച്ചുയരുകയാണ്. വിതരണ ശൃംഖലയിലുണ്ടായ തടസ്സം പണപ്പെരുപ്പത്തിനും ഓഹരി വിപണികളിലെ ഇടിവിനും കാരണമായിട്ടുണ്ട്.

പുതിയ സഖ്യങ്ങളും ആശങ്കകളും
യുദ്ധം കൂടുതല്‍ സങ്കീര്‍ണ്ണമാക്കിക്കൊണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തില്‍ പുതിയ ചേരിതിരിവുകള്‍ രൂപപ്പെടുകയാണ്. അമേരിക്കന്‍ സൈനിക താവളങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള രഹസ്യവിവരങ്ങള്‍ റഷ്യ ഇറാന് കൈമാറുന്നതായി റിപ്പോര്‍ട്ടുകളുണ്ട്. ചൈനയുടെ സാമ്പത്തിക-സാങ്കേതിക സഹായവും ഇറാന് ലഭിക്കുന്നുണ്ട്.

കുര്‍ദിഷ് സായുധ ഗ്രൂപ്പുകളെ ഇറാനെതിരെ ഉപയോഗിക്കാന്‍ അമേരിക്ക നീക്കം നടത്തുന്നതായി സൂചനകളുണ്ടെങ്കിലും ട്രംപ് ഇത് നിഷേധിച്ചു. വംശീയ ഗ്രൂപ്പുകളെ ഉപയോഗിച്ചുള്ള നീക്കം ഇറാന്റെ ദേശീയ വികാരത്തെ ഉണര്‍ത്താനും ജനങ്ങള്‍ ഭരണകൂടത്തിന് പിന്നില്‍ അണിനിരക്കാനും മാത്രമേ സഹായിക്കൂ എന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

സൈനികമായ മേധാവിത്വം അമേരിക്കയ്ക്കുണ്ടെങ്കിലും, ഇറാനെപ്പോലെ രാഷ്ട്രീയമായും സാമ്പത്തികമായും വേരുകളുള്ള ഒരു രാജ്യത്തെ അടിച്ചമര്‍ത്തുക എളുപ്പമല്ല. ദീര്‍ഘകാലം നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന യുദ്ധം ഉണ്ടാക്കാവുന്ന കനത്ത ആഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ച് അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും പുനര്‍ചിന്തനം നടത്തേണ്ട സാഹചര്യമാണ് നിലവിലുള്ളത്.